این متن را برای صدای خوزستان دربرنامه رنگین کمان همدلی تدوین وبا صدای خودم پخش خواهدشد

  به نوم هوکه زنده اینه  داد وهنر وقشنگینه آ فرید                                                        

نرفین ودعا مین بختیاری                              

  دعا ونرفین  ملث غم وشادی ، عشق ونفرت ، خنده وگریوه ودیر احساسایی ملث اینو جزو فرگ وخیال واحساس آدومیزاده. یا بهتر بگوییم دعاو نرفین یه جور احساسیه که مین فرگ وروح وخیال آدمی مود رضامندی، وخوشحالی ونارضامندی وناخوشی، وستم دیدن وخیردیدن زکسی  که زتقداری خوسه نشون ایده . گدنا علمی زبار اینو خیلیه وایچو جاگدنس نید ولی ایخویم .کوتاهترس کنیم وزس گدردیم. ایر بخویم دعانه به زون فارسی ورگردونیم، همو آفرین یا دستخوش ایبوهه که آدومی به خاطر رضامندی زکارنیک کسی به زون ایاره که پیش زاسلام ایطورو زس استفاده ایکردن .ولی نرفین که شاید همو نه آفرین بوهه که بمرور خلاصه وتبدیل به نرفین وابیده، مودیه که آدومی زیکی رنجیده خاطر وابوهه یا ستمی بوینه ،آرزو ایکنه که سزاسه یا جزاسه بوینه ایر نفرین و آفرین و دوتانه دعا به حساو بیاریم تریم بگوییم دعا دوجور بهر ایبوهه . یکی دعاهه بد که همو نرفینه . دیری هم دعاهه نیک که همو آفرینه .دعاو نرفین تاریخچه مشخصی نداره .یعنی زدورونی که آدومی پا ری زمین نهاده دعا ونرفین هم مین فرگ وروحس بید طوریکه حیوونا هم یه جورایی دیه همی احساسه دارن.که ایچو جاگدنس نید.زدورون زرتشت ایرونیا واساز وآواز دعاهه نیک ایخوندن که هنی زرتشتیا امروزی زس استفاده ایکنن شلک ایی دعا وگدناس بعد زاسلام عوض وابید . بعد زاسلام احساس دعاهه نیکنه همو دعا ایخوندن واحساس دعاهه بدنه به اسم نرفین اشنیدن.هرچند که گاهوختای زدعاهه بدهم یاد ایکنن دورونی مین شاًن بختیاریا یا ایرونیا نوید که به کسی حتی بدخواهونسون نرفین بکنن بلکه تا اوچوکه ترستن تقاصت ایگرهدن وارنترستن مین دلسون داشتن تاروزی جواوسون بدن ویا سرد ایبیدن وزس ایگدشتن . یا یادگاری زایرونیا قدیم بید یادین شاید زرتشت ایطوری زسون ایخواستن که زوون به نرفین واز نکنن. ولی بعد زاسلام دعا ونرفین رسمی وابید . به جون نیک خواهون دعا ایکردن وبدخواهونه نرفین ایکردن. روزایی بختیاریا باورسون یو بید که نرفین کار آدوما نادون وناتوون  وعاجز ودل خراوه . ایرچه زطریقایی بعدها عادتسون دادنه که نرفین ودعانه وا داشته بوهن . مین بختیاریا دعا ونرفین جوراجوره: ذاتاَ ایَر کسی زکسی ستمی بِوینه ونترسته بوهه تقاصت بگره دل اشکناده ایبوهه وودلگرون وزخدا درخواست تلافی ایکنه .زچندجور نرفین ودعاهه مین بختیاری سرتال ایدراریم: یه جور نرفین هد که تریم بگوییم یه جور دعاهه ایطورو که ایر کسی کسینه قلوه بخوهه واایی دعا خوسه قربونی طرف ایکنه یعنی یه تقداری به خوس نرفین ایکنه سی سلامتی او کس یا او عزیزس. مثلاً ایگوهه . دردت بچینم، دردت خردوم، موبه جات بمیروم ، خومه بکشوم سیت ، دربخوروم دورت . یونه ایگون قربون صدقه. گاهوختایی هم ملث قربون صدقه ایر کسی یا عزیزی سیس اتفاقی وسته بوهه یا مریض وابوهه یا هربلایی که بسرس اویده بوهه زری دلسوزی ایطور بس ایگوهه :تش بگرام سیت، بمیروم سیت، زیرگل روام سیت ، آخی بمیروم ،یونه ترماسمس بنوم دعادلسوزی. گاهوختایی هم کسی که کسینه قلو ایخو بخاطر خطا کوچیری که کرده نیخوهه زدل نرفین بس بکنه یا زشوخی نرفین بس بکنه  ، بیشتراسم یه چیا خیالینه ب زون ایاره وبس ایگوهه: پری بت شونا، جند براتی، گرگ بخورت  که بیشتر به بچه کوچیرا هم بناز ایگون که مواسمسه اینوم نازنرفین. یه وختایی کسی زکسی بیشتر ناراحت ایبوهه ولی نیخوهه زدل نرفین وس بکنه یعنی خطابیشتر زس دیده بیشتر زس رنجیده ولی چونکه دوستس داره نه زدل ونه زشوخی یا بیشترزشوخی بس ایگوهه:  کهمیری زنا تنگه چلت، تیرکوونداری زنات، اوشه برات، آل شه برات که موبس ایگوم نرفین نه زدل . یه وختایی هم کسی کار ساده اینه به کسی اسپاره واوکس هم زعهده کارس ورنویده ونترسته انجومس بده ایطور نرفین بس ایکنه: دستت ماربزنه، مارمین تکت زنا، زس نورگردی، وجاخت کوربا، اومین چالت ریزای که البته به آدما نالایق هم ایطوری ایگون که موبس ایگوم نرفین خنگ مکارو.آخر سر ایرکسی زکسی ستم سختی بوینه وزورس بس نره  ونترسته بوهه تقاست بکنه ایر آدوم نادون وناتوون وعاجزی بوهه بخصوص زینگل دستاس به هوا ایبره وسینه ایکوهه . ایطور نرفین ایکنه: داغ بچیلت بوینی خیراتت بخورن، تش به جولیات بیوفته ، خدا کنوم بمیری ، خداکنوم به حونت نرسی، تش مین جولیات بیوفته، خدا لعنتت کنه ونرفینادیه .... که موبس ایگو نرفین سینه کویی.دعاهاهه بختیاری ملث خیلی ز ایرونیا دیه مود ومناسبتی سی خوسون داشتن ودارن که ایی دعاها خیلیاسون بعد زاسلام هم تغییر کردن هم بسون اضافه وابیدن . ملث دعا پیش زعید دعاهه عرفه دعاهه سیزده بدر دعاهه دیرمجال، دعاهه چهارشنبه سوری ، دعاهه پیش زماه رمضون، دعاهه عیدفطر، دعاهه عید قربون ، دعاهه پیش زخوسستن، دعاهه مود زمین جنبشت ، دعاهه سیل وتش وبرق وبادری ،دعاهه شو اول مه، دعاهه سحری، دعاهه پیش زغذا وبعدزغذا وخیلی دعاهه دیری ملث اینو.زمیون دعاهایی که بعدز اسلام بنظرایا تغییرنکرده ولی کوتاهتر وابیده ، دعاهه چهارشنبه سوری، دعاهه شو اول مه ، دعاهه زمین جنبشت ، ودعاهه سیزده بدر مود گره زیدن علف ودعاهایی ملث اینو.یه مثال: دعاهه شو اول مه فرگ ایکنوم جزو دعاهاییه که دست نخرده مندنه وطریقه دعاسون ایطوریه: آینه کوچیرینه ایگره وره مه وزمین آینه سیل ایکنن یا زمین سیلا انگشتری یا کمی سوزی گرن به دو دست وبه مه سیل ایکنن وایگون: روک روک به شادی ، به ری گاووماهی، به ری ورزاهه خیشی ، به ری گله ی میشی ، به ری گا مین حوشم ، به ری بز مین قاشم ، بی بلا وبی قضا گاوگله ومالمون زخطر دیربا تن بچلوم تا آخرماه تندرست بوهه وبد به گردمون نیا شاد اویدی شاد رو نیک اویدی نیک رو.همه ایی خاطره ها زبچه ای تا بیامرزی دام بید خوم به تی ایدیدمه ایی دعاهانه ایکرد ودعادیری که تایادمه ز کوچیری تا حالا دعاهه پیش زخوه به ایما یاددادن که یو نشون ایده بعد زاسلام که مذهب شیعنه قوول کردیم ایی دعا عوض وابیده وختی که شوا  سر ری بالشت اینیم یادمون دادنه که ایی دعانه ایجوری بخونیم.سروم نهادم زمین زمین نازنین ، هیشکی بالا سرم نید غیراز امیرالمومنین .البته ز تاریخچه وفلسفه دعا پیش زخونه چندون اطلاعی نداروم فقط ایدونوم نشون ز شیعه داره.امیدواروم همه بختیاریا دعاهاسون سی یکدیه خیرخواهونه وشادونه بوهن وا آرزوهاهه سربلندی وخوشبختی وهیچ دورونی نرفینی به زونسون نیاهه .

سر فراز وسردیار وبختیار بوهین.

جلال اسفندیاری غریبوند16/6/95